Irene Keyzer

Kijken + Zien = Terugblik

Terugkijkend op mijn tijd als artist in residence bij Station Ellecom, voel ik een mix van voldoening, inspiratie en een stroom van creativiteit.
Mijn verblijf werd afgesloten met een prachtige expositie rond het thema 'Geef de Aarde een stem" samengesteld samen met Robin Weijers en Myrthe Weijers, waarin ook werk van andere kunstenaars te zien was.

Het waarnemen van de natuur gaf mij de inspiratie; dat is mijn uitgangspunt. Vanuit het fenomenologisch waarnemen wil ik de fenomenen zelf laten spreken. Vanuit dat idee probeerde ik het gevoel in de handeling tot uitdrukking te brengen. Een beweging van 'het binnen naar buiten brengen'.Tijdens deze residentie ontdekte ik het spanningsveld tussen de schoonheid van de natuur en de verstoring door de mens, en heb ik een nieuwe stap gezet: ik ben uit mijn comfortzone gestapt om dit aan te gaan.

De periode bij Station Ellecom was veel meer dan alleen werken aan schilderijen.
Het was een waardevolle tijd van vertragen en verdiepen, een ervaring van, het tijdsbegrip 'Kairos', zoals filosoof Joke Hermsen het beschrijft: een tijd van inspiratie en bezieling die ontwikkeling mogelijk maakt. Ook de fenomenologie van de waarneming hielp mij te beseffen hoe aandachtig kijken, luisteren en ruiken een ontwikkeling teweeg kan brengen.

Er is een idee dat tot leven wil komen – op zichzelf staat het niet, maar het bestaat in relatie tot jou als kunstenaar. Met het idee alleen ben je er nog niet; het verhaal en het concept van je werk ontvouwen zich pas wanneer je erachter gaat. Om daar te komen, zul je moeten doorgaan, ook in het onbekende en het avontuur van het maken durven aangaan. In gesprekken met Robin en reflectie op andere kunstenaars,werd dit inzicht nog sterker: onderzoek is essentieel, maar altijd verbonden met het kunstenaarschap zelf. Het maken van een woord-beeld boek is een houvast in die richting.

Daarnaast heb ik tijdens de residentie geprobeerd te werken met natuurlijke pigmenten. Het schilderen met aarde uit Puglia,de Veluwezoom en de tuin van Station Ellecom, groene verfstof van bijvoet en spirulina gaf een nieuw kleurenpalet en opent nieuwe mogelijkheden. Er valt nog veel te ontdekken en te leren.

Het spanningsveld dat ik tijdens deze periode heb ontdekt, komt ook tot uitdrukking in mijn schilderijen van de zonnebloem, waarin ik drie pogingen deed om het waarnemen van binnenuit te verbeelden. Hierin wilde ik de schoonheid van de natuur laten zien, én de verstoring die de mens teweegbrengt. Dit thema, zal blijven terugkomen in mijn werk: de aarde een stem geven, en de mens laten zien in zijn aanwezigheid en impact.

Deze residentie was een rijke ervaring en een bron van inspiratie, die mijn werk heeft verdiept en verrijkt. Nu ik weer thuis ben in mijn eigen atelier, ontstaat ruimte om verder te experimenteren, te verdiepen en de ontdekkingen van Station Ellecom door te laten werken in nieuwe projecten.
Dank aan iedereen bij Station Ellecom, jullie hebben deze periode mogelijk gemaakt en er een heel waardevolle ervaring van gemaakt. 

Een beeldverslag van de expositie Waargenomen - een aards proces

Lees meer >> | 15 keer bekeken

Kijken + Zien = Uit de comfortzone

Vroeg wakker geworden. Dit weekend sluit ik mijn residentie af. We zeggen vaak dat iets snel voorbijgaat, en dat geldt zeker voor deze periode. Ik heb de tijd volop benut door mee te doen met het programma van Station Ellecom: "Geef de Aarde een stem". Het was een stap uit mijn comfortzone en tegelijke een ontdekkingstocht.

Mijn reis begon deze zomer in Puglia, waar ik met mijn handen de rode aarde uit de olijfgaard schepte, een directe aanraking met de oorsprong. Op 11 augustus vervolgde ik mijn weg naar de Veluwezoom: de bossen als een groene omhulling, het pad zacht onder mijn voeten. Hier onderzocht ik niet alleen de omgeving, maar ook mijn kunstenaarschap.Drie aarde-pigmenten- uit Italië, de Veluwezoom en de tuin van Station Ellecom, werden het  motief, de leidraad van het proces.
Elk pigment draagt een eigen kleur, een eigen grondtoon, en samen vormden ze de rode draad in mijn werk tijdens deze residentie. Aan deze kleuren van de aarde kun je zien welke samenstellign de bodem heeft en hoe ze is ontstaan.

Tijdens deze residentie heb ik gezocht naar nieuwe verhalen in mijn werk. Gisteravond, na de derde Luistersessie voor Aardlingen, konden bezoekers al een preview zien. Ik vertelde daarbij iets over deze residentie en waar mijn werk en inspiratie uit zijn ontstaan – een korte inleiding op de expositie. Dat maakte het spannend én bijzonder: de mensen kwamen heel stil binnen, keken met volle aandacht.Voor mij was het een waardevol moment .

Vandaag en morgen is de expositie open voor publiek. De werken zijn prachtig tentoongesteld en ik ben erg benieuwd naar de reacties. Voor mij voelt het project nu al geslaagd: ik heb nieuwe inspiratie gekregen om verder te gaan. Sommige werken zijn nog schetsmatig, zijn deel van het onderzoek. Daarnaast heb ik een beeld-woordenboek gemaakt: daarin laat ik zien wat ik als schilder doe en wat ik daarmee bedoel – “ik doe dat, en bedoel dit...”. Zo kun je mijn schilderijen als het ware lezen.

Deze manier van werken is nieuw voor mij, en voelt als een waardevolle stap. Uit mijn comfortzone, en tegelijk dichter bij de kern.

Bij de afbeelding - fragment
Het schilderij: Grondvormen
Alles wortelt in de aarde:zij voedt, beschermt en maakt ons bewust van iets dat groter is dan onszelf. Ik laat onze afhankelijkheid van de aarde zien door haar te schilderen en de rijkdom van haar kleuren en diepte zichtbaar te maken. Op deze manier wordt de aarde  zelf zichtbaar als een bron van leven.

expositie - Waargenomen - een aards proces

Lees meer >> | 15 keer bekeken

Kijken +Zien = wat zich openbaart.

Er is veel gebeurd de afgelopen weken. Ik ben inmiddels aan de laatste week van mijn residentie begonnen. Mooie en inspirerende ontmoetingen, uitwisselingen met kunstenaars en met de deelnemers van de workshops die ik hier bij Station Ellecom heb ontmoet. Zij kwamen samen rond het thema Geef de Aarde een stem.

De film Vaste Grond van Lize van der Gulden, over de moestuin waar zij is opgegroeid, liet zien hoe je een groot onderwerp persoonlijk en dichtbij kunt vertellen. Afgelopen vrijdag trokken we met zeven mensen en een kruiwagen vol tekenmaterialen het bos in voor de workshop die ik samen met Robin gaf, rond het thema groeiend landschap. Tijdens de wandeling naar de tekenplek observeerden we de elementen aarde, water, lucht en vuur. Ik geef vaker workshops, maar in het kader van deze residentie voelde het als een andere rol.Het werd duidelijk dat waarnemen en verbinding maken met je omgeving de eerste stap is om de Aarde een stem te geven.

Vandaag ga ik verder werken met drie aarde-pigmenten: de terra rossa die ik uit Puglia heb meegenomen, een okergeel dat ik uit de boomkluit van de Veluwezoom heb geschept en een grijzige aarde uit de tuin van Station Ellecom, waar ook de zonnebloem staat. Voor de tentoonstelling van aankomend weekend hebben we gisteren al een eerste opzet gemaakt voor de inrichting van de ruimte. Het is meer dan alleen werk ophangen: het gaat om het vertellen van mijn proces tijdens deze art-residentie. Hoe ik als kunstenaar via mijn beeldtaal een stem kan geven aan de Aarde. Dat is de rode draad geweest, en onderweg heb ik waardevolle nieuwe ervaringen opgedaan.

De expositie draagt een prachtige titel, die ook schitterend op de poster staat: Waargenomen – een aards proces.

Wat ik hier in Ellecom heb ervaren, staat niet los van mijn eerdere werk. In mijn atelier werk ik al langer aan de serie Hortus Conclusus, die ook zijn oorsprong heeft in het waarnemen. Toch heb ik hier een andere manier van werken gevonden, die me uit mijn vertrouwde comfortzone heeft gehaald. Juist dat wil ik vasthouden: het zoeken naar wat er verder kan ontstaan.

Het gaat niet alleen om het waarnemen zelf, maar ook om de vraag: wat wil ik laten zien van datgene wat ik heb waargenomen? Misschien gaat het wel verder dan alleen waarnemen.

Om me verder te verdiepen in schoonheid in de kunst lees ik nu Het Sublieme van Hans den Hartog Jager. Daarnaast zijn Playing to the Gallery van Grayson Perry en Kairos van Joke J. Hermsen voedende en waardevolle essays voor dit moment.

Expositie bij Station Ellecom

Lees meer >> | 9 keer bekeken

Kijken + Zien = waargenomen - een aards proces

De drie aardekleuren verschijnen in mijn schilderijen als abstracte vormen. Toch zijn ze niet los van elkaar te zien, want elke kleur draagt een eigen gevoelswaarde. De rode aarde is onlosmakkelijk verbonden met het landschap van Puglia, waar de eeuwenoude olijfbomen diep wortelen in de bodem.

Tijdens het schilderen ontdekt ik, dat ik de vormen wil losmaken van de achtergrond en de achtergrond juist open wil houden. Daarmee krijgt de aarde meer ruimte om zich te laten zien.
Dit inzicht neem ik mee in mijn waarneming van de zonnebloem uit de tuin van Station Ellecom.

Langzaam wordt steeds duidelijker welke waarnemingen ik centraal wil stellen, en hoe ze verbonden zijn met het thema "Geef de aarde een stem".
De aarde toont zich namelijk steeds in een andere gedaante.
Op de Veluwezoom, waar ik nu ben, ervaar ik het boslandschap als omhullend. Het groen sluit me in, de hoge stammen en het zachte mos geven een gevoel van bescherming en het licht schijnt door de bomen heen. Hier heeft de aarde een andere intensiteit: stil, gedragen, omsloten.
In de tuin van Station Ellecomvan is de zonnebloem krachtig aanwezig. Kwetsbaar en sterk tegelijk, een aardling die recht uit een minuscuul zaadje is opgegroeid tot een fiere gestalte.
En in Puglia is het de rode aarde, diep verbonden met de wortels van eeuwenoude olijfbomen. Daar spreekt de aarde van herinnering en standvastigheid.Elke plek laat een ander aspect van de aarde voelen: koestering, levenskracht, geheugen. Deze verschillen voeden mijn werk en helpen me verder op weg in het zoeken naar een eigen vormtaal.

Afgelopen woensdag deed ik mee aan de Luistersessie over de vraag hoe we naar de aarde kunnen luisteren; een workshop gericht op filosofische en experimentele verkenningen over het thema.Voor mij een nieuwe ervaring, naast het fenomenologisch waarnemen ook een andere manier om aardlingen te leren kennen.
De zonnebloem is voor mij zo’n aardling.
Door haar aandachtig waar te nemen, met behulp van een 'routekaart' voelde ik dat luisteren naar de aarde niet alleen gaat over wat we zien, maar ook over wat we in stilte ontvangen. 

Als onderdeel van mijn art-residentie bezocht ik ook het CodaMuseum waartoevallig de tentoonstelling Felwa te zien was, over de kunst van het veranderend landschap. Samen met Robin Weijers keek ik naar inhoud en uitstraling van de werken. Het was leerzaam en inspirerend, omdat ik zelf middenin een vergelijkbaar proces zit: zoeken naar richting, spelen met contrasten en een vormtaal die steeds sterker naar voren komt.
Nog wat zigzaggen, maar de lijn wordt zichtbaar.

Inmiddels is de poster klaar en de titel van mijn expositie luidt:"Waargenomen - een aards proces"

Nu neem ik dit weekend even afstand. Geest en lijf rust geven. De ideeën, het schilderen en tekenen, samen organiseren van workshop Groeiend landschap, de werkbesprekingen, alles mag even bezinken. Vandaag een fietstocht langs de IJssel, morgen struinen over de Veluwe.

En toch blijft de vraag knagen: het menselijk handelen, is de mens overal? Je hoeft alleen maar naar de IJsselkade te kijken: bierdoppen in het gras, een achteloos spoor. Hoe verhoudt dit zich tot de aarde die een stem wil krijgen? Misschien moet ook dát onderdeel zijn van mijn waarneming: de sporen die wij nalaten, klein of groot, zichtbaar of onzichtbaar.

Station Ellecom - Halte voor Kunst en Natuur

Lees meer >> | 12 keer bekeken

Kijken + Zien = organisch groeien

De tent van mijn buiten-atelier staat weer strak gespannen. De wind had hem losgerukt, maar nu kan ik opnieuw beginnen. Zoals steeds eerst een wandeling: dwalen door het bos, kijken en stil worden. Daar ligt weer de omgevallen boom. Op een ander tijdstip, in een ander licht. Alles verandert en toch blijft het hetzelfde. De boom vertelt mij dat tijd altijd meespeelt in wat ik zie. Niet gisteren gevallen, maar misschien tien jaar geleden. Afgezaagd, aangeraakt door mensenhanden, stilgezet in de tijd.

Terug in het atelier zet ik houtskool op papier. Drie grote vormen, verwijzend naar de kluit en de wortels. Dan, snel en intuïtief, verticale lijnen – de stam, reikend omhoog. Het groeit op papier zoals een gedachte of een gevoel groeit: zonder plan, maar organisch.

Ik werk verder met aarde. Pigmenten die ik maal en meng met Arabisch gom: uit de tuin van Station Ellecom, van de Veluwezoom en meegenomen uit Zuid-Italië. Drie plekken, drie kleuren, drie lagen tijd en plaats. De vormen nemen de kleur van de aarde aan. Intuïtief wordt de bovenste vorm een kruin; ik voeg aardegroen toe. Vanuit de onderste vorm ontstaat nieuwe natuur, omhoog groeiend.

De volgende ochtend rol ik het werk uit in het atelier. Ik kijk en zoek naar contrast. Dat is mijn opdracht tijdens deze residentie: tegenoverstellen om het verhaal te kunnen duiden. Het organische proces van zien en voelen – omvallen en opnieuw ontstaan. Dit is niet gebonden aan een locatie. Het kan in de tuin, in het bos, in Puglia.

In de tuin vind ik drie stenen: een rode baksteen, een bruine baksteen en een betongrijze steen, bedekt met mos. Ik leg ze naast het werk. Harde, rechthoekige vormen naast zachte, gelaagde pigmenten. Menselijke constructie naast aardse groei.

En daar ontstaat de vraag:
Is dit het contrast dat ik zoek?
Of is het juist onderdeel van hetzelfde proces, van organisch groeien, waarin breken, vallen en veranderen onlosmakelijk bij elkaar horen?

Lees meer >> | 11 keer bekeken

Kijken + Zien = wat de aarde onthult

Vanochtend werd ik vroeg wakker met gedachten over mijn werk.
Welk concept of welk verhaal komt naar boven bij het thema “de aarde een stem”?
Tijdens een gesprek met Robin over ons werk vond ik opnieuw focus en richting.
Deze uitwisseling was waardevol en gaf mijn proces een impuls.

Ik ga verder met de waarneming van de omgevallen boom met kluit.

De boom heeft een nieuw landschap blootgelegd: aarde en wortels die normaal verborgen blijven onder onze voeten. In dit beeld openbaart zich iets dat ons herinnert aan de kracht en kwetsbaarheid van de natuur.

Als foto is de vertaling van deze waarneming van mij te zien; uitgevoerd op papier met natuurlijke verf. Met verschillende lagen aardetinten en opgeplakt Chinees papier ontstaat reliëf en structuur op het platte vlak.

Dit werk maak ik tijdens mijn verblijf als Artist in Residence in het buiten-atelier van Station Ellecom.
Tegelijkertijd werk ik met het beeldmateriaal aan een filmpje voor Instagram. Dit helpt om het verhaal onder het beeld en de boodschap die erin verborgen zit, ook voor mijzelf, verder naar boven te halen.

De natuur is zo groot, de waarnemingen zijn oneindig, en telkens onthult zich iets nieuws wanneer ik kijk en luister.

Lees meer >> | 14 keer bekeken

Kijken + Zien = natuur en sporen van de mens

Het is inmiddels de tweede week van mijn art-residentie bij Station Ellecom. Gisteren ben ik begonnen met een onderzoek naar de stevigheid van Chinees papier. Het liet me niet los: schilderen op dit papier gaf niet het resultaat dat ik voor ogen had. Tegelijkertijd had ik mezelf voorgenomen om te experimenteren, maar juist daarin moet je ook grenzen stellen, bepalen wat voor mij werkt en wat niet. Daarom ben ik het papier gaan verstevigen.

Terwijl het lag te drogen, maakte ik een fietstochtje naar de IJssel. Het stromende water blijft voor mij een bron van inspiratie. Mijn gedachten komen in beweging, de wind opent mijn zintuigen. Ik zie de kleuren van het landschap: het groen van de planten, het blauw van het water, de nuances in de lucht.

In het buitenatelier bracht ik het papier in lagen aan met arabisch gom. Terwijl het nog nat was, goot ik vloeibare pigmenten uit: aarde­kleuren, blauw en spirulina-groen. De manier waarop de kleuren zich vermengden, riep direct associaties op met wat ik buiten had gezien, de planten langs de oever, het water, de lucht.

Toen viel mijn oog op iets anders: overal lagen bierdoppen in het gras. Afval in de natuur. Ik heb ze meegenomen. Waarom laten mensen dit achter? Misschien had iemand daar een moment van plezier, terwijl ik juist een gevoel van verbondenheid met de natuur ervoer. Nu liggen de doppen in mijn atelier. Ik bestudeer hun vorm, materiaal en uitstraling. Wat betekenen ze als contrast tegenover het organische van gras en planten? Kan ik deze doppen schilderen en wat zou ik daarmee willen uitdrukken?

Ondertussen zijn de papieren goed opgedroogd. Vandaag kan ik verder experimenteren met zowel het materiaal als met deze nieuwe laag van betekenis.

Lees meer >> | 14 keer bekeken

Kijken + Zien = de wandeling van deze ochtend

Vanmorgen liep ik vanuit Station Ellecom het bos in, richting de rand van de Veluwezoom.
Het was stil. Geen vogelzang, de zon verborgen achter wolken. Toch was ik niet helemaal alleen,ergens in de verte liep nog een andere wandelaar.

Terwijl ik stap voor stap door het zachte pad ging, dwaalden mijn gedachten af naar de afgelopen week. Als artist in residence is mijn werkproces eindelijk op gang gekomen. De visuele input is er: verf die ik zelf maak, het schilderen op Chinees papier. Maar het materiaal stelt ook zijn eigen eisen en problemen. Die uitdagingen namen in mijn hoofd even de ruimte tijdens deze wandeling.

En toen stond ik even stil. Voor me lag een stronk afgezaagd van een omgewaaide boom, de wortelkluit opengebarsten en breed uitgespreid in het bos. Ik keek naar de lagen aarde, kleine steentjes, kronkelende wortels, waarschijnlijk ook schuilplaatsen voor piepkleine beestjes. Aan de rand groeiden takjes en jonge plantjes. Het was alsof ik naar een miniatuurlandschap keek, een landschap ín het boslandschap.

Dat beeld neem ik mee, terug naar het atelier.

Lees meer >> | 12 keer bekeken

Kijken + Zien = hitte, rode aarde en de eerste indrukken van de Veluwezoom

Lees meer >> | 9 keer bekeken

Kijken + Zien = de aarde spreekt al

Voordat ik afreis naar mijn artist in residence bij Station Ellecom, een halte voor kunst en natuur, breng ik vandaag nog een bezoek aan de moestuin in Haarzuilens. Daar wacht een oogst op mij. De aardappelen mogen uit de grond.

Het blijft een klein wonder: met mijn handen in de aarde graaf ik en daar, uit het niets, komen ze tevoorschijn. Mooie, stevige, gezonde aardappelen. Elke schep aarde onthult iets nieuws, iets dat daar in stilte is gegroeid.

En terwijl ik oogst, besef ik: deze aarde heeft al tot mij gesproken. Zonder woorden. In vormen, geuren, texturen. In de kracht van het groeien, van het geven.

Maandag vertrek ik naar Ellecom, waar ik onder het thema ‘Geef de aarde een stem’ ga onderzoeken wat dat voor mij betekent. Maar vandaag fluistert ze al. Misschien heeft ze dat altijd al gedaan. Het is aan mij om te luisteren.

Lees meer >> | 24 keer bekeken